Hướng Dẫn Trồng Lan Hồ Điệp Sau Khi Chơi Hoa Đúng Cách

Hướng dẫn trồng lan hồ điệp sau khi chơi hoa gồm 4 bước chính: cắt tỉa vòi hoa và lá hư, xử lý bộ rễ, khử trùng vết cắt, rồi thay chậu với giá thể mới. Làm đúng thứ tự và đúng kỹ thuật, chậu lan chơi Tết hay chơi dịp lễ của bạn hoàn toàn có thể phục hồi khỏe mạnh và ra hoa trở lại vào mùa sau, thay vì phải bỏ đi sau khi hoa tàn.

Vì sao cần trồng lại lan hồ điệp sau khi chơi hoa?

Sau một đợt chơi hoa kéo dài vài tuần đến vài tháng, cây lan hồ điệp đã tiêu hao rất nhiều dinh dưỡng để nuôi hoa. Giá thể lúc mua về thường là loại nhẹ, xốp, dùng cho mục đích trưng bày ngắn hạn nên dễ giữ nước quá mức, khiến rễ bắt đầu úng và thối nếu để lâu. Nếu không xử lý, cây sẽ suy yếu dần, vàng lá và khó ra hoa lại vào năm sau.

Trồng lại đúng cách chính là cách "hồi sinh" cây, giúp bộ rễ mới phát triển, thân cây khỏe hơn và chuẩn bị đủ sức cho một chu kỳ ra hoa mới. Đây cũng là cách tiết kiệm, vì một chậu lan hồ điệp được chăm đúng kỹ thuật có thể sống và ra hoa nhiều năm liền, không cần mua cây mới mỗi mùa.

Nắm được lý do rồi, bước tiếp theo là chuẩn bị đầy đủ dụng cụ và giá thể trước khi bắt tay vào xử lý cây.

Chuẩn bị dụng cụ và giá thể trước khi trồng lại

Trước khi động tay vào cây, bạn nên chuẩn bị sẵn dụng cụ và giá thể để quá trình xử lý diễn ra nhanh gọn, hạn chế cây phải "chờ" quá lâu trong tình trạng vết cắt hở.

Dụng cụ cần có

Bạn cần một chiếc kéo hoặc dao thật sắc và sạch, cồn 70 độ để khử trùng dụng cụ, chậu trồng mới (ưu tiên chậu nhựa trong có nhiều lỗ thoát nước để dễ theo dõi bộ rễ), và vôi bột hoặc sơn móng tay/keo liền sẹo để bôi lên vết cắt lớn. Nếu cây có nhiều gốc ghép chung một chậu, chuẩn bị thêm dây buộc để cố định từng cây sau khi tách ra.

Chọn giá thể phù hợp

Giá thể là yếu tố quyết định rễ lan có phát triển tốt hay không. Ba loại phổ biến và dễ tìm gồm:

• Vỏ thông đã xử lý: Thông thoáng, giữ ẩm vừa phải, ít nấm bệnh, phù hợp với lan hồ điệp mới trồng lại vì hạn chế được tình trạng úng rễ.
• Dớn (dớn trắng, dớn vụn): Giữ ẩm tốt hơn vỏ thông, thích hợp cho môi trường khô nóng hoặc nhà có máy lạnh, nhưng cần theo dõi kỹ để tránh giữ nước quá lâu.
• Xơ dừa đã qua xử lý chát: Giá thành rẻ, giữ ẩm khá, tuy nhiên cần thay định kỳ 6-12 tháng vì dễ mục và giữ nước lâu hơn hai loại trên.

Tuyệt đối không dùng đất thịt hay đất mùn thông thường, vì cấu trúc quá chặt, không thoát nước, khiến rễ lan bị ngộp và thối rất nhanh. Nếu bạn chưa có sẵn giá thể phù hợp, có thể tham khảo thêm các loại giá thể trồng lan đang có tại Nông trại hoa lan Jack để chọn loại phù hợp với điều kiện trồng của mình. Có đủ dụng cụ và giá thể rồi, giờ là lúc bắt tay vào từng bước xử lý cây cụ thể.

Hướng dẫn trồng lan hồ điệp sau khi chơi hoa từng bước

Đây là phần quan trọng nhất trong hướng dẫn trồng lan hồ điệp sau khi chơi hoa. Bạn nên làm tuần tự theo 4 bước dưới đây, không bỏ qua bước nào để tránh cây bị sốc hoặc nhiễm bệnh.

Bước 1: Cắt tỉa vòi hoa và lá hư

Nếu ngồng hoa còn xanh, chỉ nên cắt cách mắt ngủ thứ 2-3 tính từ gốc cành khoảng 1-2cm, vì vị trí này có khả năng đâm chồi hoặc ra hoa lại. Nếu ngồng hoa đã chuyển vàng hoặc nâu, cắt bỏ toàn bộ sát gốc để cây tập trung dinh dưỡng nuôi thân và rễ thay vì nuôi ngồng hoa cũ. Đồng thời, cắt bỏ những lá đã vàng, héo hoặc có dấu hiệu nấm bệnh, nhưng hạn chế cắt nhiều lá còn xanh khỏe cùng lúc.

Bước 2: Xử lý bộ rễ

Nhẹ nhàng gỡ bỏ giá thể cũ, rửa sạch bộ rễ rồi quan sát kỹ. Rễ khỏe thường có màu xanh hoặc trắng ngà, cứng cáp; rễ thối thường mềm nhũn, chuyển màu nâu đen hoặc rỗng ruột. Dùng kéo đã khử trùng cắt bỏ toàn bộ phần rễ thối, dập nát, chỉ giữ lại rễ còn khỏe. Đây là bước quyết định cây có phục hồi nhanh hay không, vì rễ thối để lại sẽ tiếp tục lây sang phần rễ khỏe.

Bước 3: Khử trùng và để ráo vết cắt

Sau khi cắt tỉa xong, để cây ở nơi thoáng mát, tránh nắng và mưa trực tiếp, cho vết cắt khô tự nhiên khoảng 4-5 tiếng (một số trường hợp cần để lâu hơn nếu vết cắt lớn). Có thể bôi thêm keo liền sẹo hoặc chấm vôi bột lên vết cắt để ngăn nấm bệnh xâm nhập. Không nên vội vàng trồng ngay khi vết cắt còn ướt, vì rất dễ khiến vi khuẩn và nấm tấn công vào cây.

Bước 4: Thay chậu và trồng vào giá thể mới

Chọn chậu có kích thước phù hợp, không quá lớn so với bộ rễ hiện tại. Cho một lớp giá thể cỡ to xuống đáy chậu để thoát nước tốt, đặt cây vào giữa rồi thêm giá thể cỡ nhỏ hơn xung quanh, ấn nhẹ để cố định. Nếu cây chưa đứng vững, dùng dây mềm buộc cố định thân cây vào cọc hoặc thành chậu để tránh lung lay làm tổn thương rễ mới mọc.

Trồng xong không có nghĩa là hoàn tất - cách chăm sóc sau đó mới là yếu tố quyết định cây có ra hoa lại hay không.

Cách chăm sóc lan hồ điệp sau khi trồng lại

Sau khi trồng lại, cây cần một giai đoạn "dưỡng bệnh" trước khi bước vào chu kỳ sinh trưởng bình thường. Ba yếu tố quan trọng nhất là ánh sáng, nước và phân bón.

Ánh sáng và nhiệt độ

Đặt chậu lan ở nơi có ánh sáng khoảng 70%, tránh nắng gắt chiếu trực tiếp vì dễ làm cháy lá, nhưng cũng không nên để quá râm vì cây sẽ chậm phục hồi. Nhiệt độ lý tưởng cho lan hồ điệp dao động trong khoảng 17-25°C. Trong 2-3 ngày đầu sau khi trồng, nên để cây ở chỗ mát, tránh mưa và nắng hoàn toàn để rễ không bị sốc.

Tưới nước đúng cách

Sau khi trồng, để giá thể khô thoáng 2-3 ngày rồi mới tưới đẫm lần đầu. Sau đó, chỉ tưới khi giá thể đã khô khoảng 80%, tránh tưới khi giá thể còn ẩm vì dễ gây úng rễ. Tần suất tưới nên điều chỉnh theo mùa: mùa nắng nóng tưới dày hơn (1-2 ngày/lần), mùa mưa hoặc lạnh giãn ra 5-7 ngày/lần. Khi tưới, nên dùng bình phun sương làm ướt đều giá thể, hạn chế để nước đọng trên lá và ngọn để tránh thối nhũn.

Bón phân kích cây phục hồi và ra hoa lại

Không nên bón phân ngay sau khi vừa trồng lại, vì rễ mới còn yếu, dễ bị sốc phân. Đợi khoảng 2-3 tuần khi cây đã ổn định, bắt đầu bón phân pha loãng, khoảng 2-3 tuần/lần, tránh bón đậm đặc hoặc quá thường xuyên vì dễ làm cây bị "cháy" rễ. Giai đoạn cây đang phục hồi và ra lá mới nên ưu tiên phân có tỷ lệ đạm cân đối để cây ra rễ, ra lá khỏe; khi cây đã ổn định và chuẩn bị bước vào giai đoạn ra hoa thì chuyển sang loại phân giàu lân và kali để kích hoa. Nếu bạn chưa biết chọn loại phân nào phù hợp với từng giai đoạn, có thể xem thêm các loại phân bón chuyên dụng cho lan hồ điệp đang có tại Jack để chọn đúng loại theo nhu cầu của cây.

Dù làm đúng các bước trên, nhiều người vẫn gặp tình trạng cây không sống hoặc không ra hoa lại - phần lớn đến từ một vài sai lầm rất phổ biến dưới đây.

Những sai lầm thường gặp khiến lan không sống hoặc không ra hoa lại

Một số lỗi tưởng chừng nhỏ nhưng lại là nguyên nhân chính khiến công sức trồng lại lan hồ điệp không mang lại kết quả:

• Tưới nước ngay sau khi cắt tỉa hoặc trồng lại: Vết cắt còn ướt gặp nước rất dễ bị nhiễm nấm, khiến cây thối từ gốc lên. Luôn để vết cắt khô hoàn toàn trước khi tiếp xúc với nước.
• Dùng giá thể giữ nước quá lâu: Giá thể như đất mùn hoặc xơ dừa chưa xử lý đúng cách sẽ khiến rễ bị úng liên tục, đây là nguyên nhân hàng đầu gây thối rễ ở lan hồ điệp mới trồng lại.
• Bón phân quá sớm hoặc quá đậm đặc: Cây vừa trải qua giai đoạn nuôi hoa đã yếu sẵn, nếu bón phân ngay hoặc pha quá đặc sẽ khiến rễ mới bị "cháy", không những không giúp cây khỏe hơn mà còn làm cây suy yếu thêm.
• Để cây ở nơi thiếu sáng trong thời gian dài: Lan hồ điệp cần đủ ánh sáng để hình thành mầm hoa. Đặt cây trong góc tối, thiếu sáng khiến cây tuy sống nhưng khó ra hoa trở lại.

Sau khi biết cách tránh những lỗi này, nhiều người trồng lan vẫn còn một số thắc mắc cụ thể - phần FAQ dưới đây sẽ giải đáp những câu hỏi phổ biến nhất.

FAQ - Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là một số câu hỏi mà người chơi lan hồ điệp thường gặp phải trong quá trình trồng lại cây sau khi hoa tàn.

Bao lâu sau khi trồng lại thì lan hồ điệp ra rễ mới?

Thông thường, nếu xử lý đúng kỹ thuật và đặt cây ở môi trường phù hợp, lan hồ điệp sẽ bắt đầu nhú rễ mới sau khoảng 2-4 tuần. Trong giai đoạn này, bạn không nên sốt ruột bón phân đậm hay tưới nước quá nhiều để "thúc" cây, vì điều này dễ phản tác dụng, khiến rễ non bị hỏng trước khi kịp phát triển. Cứ giữ đều đặn chế độ ánh sáng 70%, tưới khi giá thể khô 80%, cây sẽ tự phục hồi theo đúng nhịp sinh trưởng của nó.

Ngồng hoa còn xanh có nên cắt bỏ hết không?

Không nên cắt bỏ hoàn toàn nếu ngồng hoa vẫn còn xanh, vì các mắt ngủ trên ngồng vẫn còn khả năng phát triển thành cành hoa mới hoặc cây con. Cách làm phổ biến là cắt cách mắt ngủ thứ 2-3 từ gốc khoảng 1-2cm, giữ lại phần có tiềm năng đâm chồi. Chỉ khi ngồng hoa đã chuyển hẳn sang màu vàng hoặc nâu, khô cứng thì mới nên cắt sát gốc để cây dồn dinh dưỡng nuôi thân và rễ.

Vừa trồng lại có cần bón phân ngay không?

Không nên bón phân ngay sau khi vừa trồng lại. Bộ rễ mới cắt tỉa còn rất nhạy cảm, nếu bón phân ngay dễ gây sốc hoặc "cháy" rễ non. Tốt nhất nên đợi cây ổn định khoảng 2-3 tuần, khi thấy rễ mới bắt đầu nhú hoặc lá không còn héo, mới bắt đầu bón phân pha loãng với tần suất 2-3 tuần/lần. Giai đoạn đầu nên ưu tiên phân giúp ra rễ, ra lá trước khi chuyển sang phân kích hoa.

Lan hồ điệp trồng lại bao lâu thì ra hoa lại?

Tùy vào tình trạng cây và cách chăm sóc, lan hồ điệp thường cần từ 8-12 tháng để tích lũy đủ dinh dưỡng và phát triển mầm hoa mới sau khi trồng lại. Cây được chăm sóc đúng ánh sáng, nước và phân bón theo từng giai đoạn sẽ ra hoa đều hơn và đúng chu kỳ hơn so với cây bị bỏ mặc hoặc chăm sóc thất thường.

Dùng nước vo gạo tưới lan hồ điệp có tốt không?

Nước vo gạo chứa một lượng tinh bột và vitamin nhỏ, có thể hỗ trợ vi sinh vật có lợi trong giá thể phát triển, gián tiếp giúp rễ hấp thụ dinh dưỡng tốt hơn. Tuy nhiên, đây chỉ là biện pháp hỗ trợ, không thay thế được việc bón phân đúng loại, đúng liều lượng theo từng giai đoạn của cây. Nếu dùng, nên để nước vo gạo lắng và pha loãng trước khi tưới, tránh tưới nước vo gạo còn đặc vì dễ gây nấm mốc trong giá thể.